Trasa rowerowa Łupawsko – Nożyno – Soszyca

Startujesz nad Jeziorem Jasień: 577 ha, maksymalna głębokość 32,5 m, siedem wysp — największy zbiornik w całym Parku Krajobrazowym „Dolina Słupi” i źródło rzeki Łupawy. Masz tu kąpiel na start i na metę, w wodzie, w której żyje sieja — ryba wymagająca czystej i chłodnej wody. Wyspy Jasienia to największe w Polsce miejsce lęgowe ptaków wodnych.

Wjeżdżasz w źródliskowy odcinek Skotawy, chroniony rezerwatem „Skotawskie Łąki” (54,78 ha) — trzy jeziora: Lipieniec Duży, Lipieniec Mały i Spokojne, oraz rozległe torfowiska. Naliczono tu 157 gatunków roślin. To dobry moment, żeby zsiąść z roweru i posłuchać torfowiska — świadomość, że patrzysz na miejsce, gdzie rzeka dosłownie się zaczyna, zostaje na dłużej niż zdjęcie.

Wieś nad jeziorem Skotawsko Wielkie (80 ha, rynnowe, leśne) i mniejszym Skotawsko Małe (33 ha). W obu jest okoń, szczupak, lin i płoć. To najładniejszy „leśny” fragment pierwszej połowy trasy — ciemna woda, sosny schodzące do brzegu, cisza.

Pierwsza wzmianka — jako Nussyna — w dokumencie margrabiego Waldemara. Do zobaczenia: kościół neogotycki z 1902 roku, park dworski, jezioro Trzebierz. Od 1802 roku kazania w tutejszym kościele głoszono wyłącznie po kaszubsku — nie „również”, wyłącznie. To najlepsze miejsce na dłuższą przerwę: jedna trzecia trasy, najniższy jej punkt, wszystko ciekawe jeszcze przed Tobą.

Zaraz za Nożynem leży rezerwat torfowiskowy „Nożyńskie Mszary” — 22,55 ha, ustanowiony 4 grudnia 2024 roku przez RDOŚ w Gdańsku, w sąsiedztwie jeziora Trzebież. Jest tak nowy, że nie znajdziesz go jeszcze w żadnym przewodniku ani na starszych mapach — jedziesz obok czegoś, o czym większość przejeżdżających tędy nie ma pojęcia.

Najbardziej odsłonięty fragment całej pętli. Wyjeżdżasz z lasów na otwarte pola, horyzont robi się nagle bardzo daleki. To jedyny odcinek, gdzie widać krajobraz z góry, a nie zza drzew — dobry moment na zdjęcia.

Pierwsza wzmianka z 1376 roku. Ród von Pirch trzymał te ziemie przez blisko 500 lat — do dziś stoi tu dwór. Skotawa jest już tu wyraźnym potokiem; kilka kilometrów dalej da się w nią wsiąść kajakiem.

Wracasz w rynnę jezior Skotawskich od zachodu. Na południe, w trudno dostępnym fragmencie Parku, leży rezerwat „Gniazda orła bielika” (ochrona ścisła od 2017) — miej aparat pod ręką i patrz w górę, ale do samego rezerwatu nie wjeżdżaj. W tym samym kompleksie leśnym leży też chronione, lobeliowe jezioro Sitno — niedostępne do zwiedzania.

Długie leśne dukty przez zwarty bór sosnowy — szybki, cienisty odcinek. Latem jagody, jesienią jedne z lepszych grzybowych lasów w okolicy.

Elektrownia wodna „Struga” — 150 metrów od śladu, budynek z 1896 roku, uznawana za najstarszą czynną elektrownię wodną w Europie. W środku wciąż pracuje turbina Francisa, na ścianie wisi tablica z żarówkami z włóknem węglowym sprzed stu lat. Zwiedzanie bywa możliwe latem, w grupach, po rezerwacji — warto zadzwonić przed wyjazdem. Obok, przy Słupi, głaz upamiętniający udział Karola Wojtyły w spływie kajakowym tą rzeką. Tu też krzyżujesz Szlak Zwiniętych Torów — 161 km dawnym nasypem kolejowym Bytów–Lębork.

Ostatni odcinek prowadzi przez sam środek obszaru Natura 2000 „Jeziora Lobeliowe koło Soszycy” — cztery jeziora otoczone borami, uchodzące za najlepiej zachowane jeziora lobeliowe w całym Parku. Woda jest tu wyjątkowo przejrzysta, ale obowiązuje zakaz kąpieli — jeziora lobeliowe są ekstremalnie wrażliwe na zmianę składu wody. Kąpiel zostaw sobie na metę w Łupawsku, dokąd prowadzi już łagodny, ostatni fragment trasy.